Akvaryumculuk dinlendirici ve harika bir hobidir. Ancak yeni başlayanların bakımı kolay akvaryum balıklarını seçmesi daha iyi olacaktır. Zamanla tecrübe kazanıp bilgilendikçe diğer akvaryum balığı türleri de beslenebilir.
Bakması Kolay Akvaryum Balıkları
1- Lepistes
Lepisteslerin cinsiyet ayırımı çok kolay bir şekilde yapılabilmektedir. Fotoğrafta, üstte daha iri olan lepistes dişi, altta renkli ve daha ince yapılı olan lepistes ise erkektir. Dişi lepistesin karnındaki şişlik ve karnın arka kısmındaki belirgin koyu renk yakın zamanda yavrulayacağının işaretidir.[/caption]
Lepistes ( diğer adıyla Gupi), Poeciliidae familyasına dahil, yavrularını canlı doğuran bir tatlı su balığı türüdür. Anavatanı Orta Amerika olan lepistes, günümüzde hemen hemen dünyanın her yerinde akvaryumlarda beslenmektedir. Sivrisinek larvalarını yok etmek amacıyla su kanalları ve göletlere bırakılmış olan vahşi lepistes türleri de bulunmaktadır.
Lepisteslerin fiziksel özellikleri ve yaşam ortamı
Erkek lepistesler renkli ve ince yapılı, dişileri ise sade görünümlü ama erkeklere göre belirgin derecede iridirler. Tropikal bölge canlısı olan lepistesin yaşadığı suyun sıcaklığı 25 ile 28 derece arasında olmalıdır.
Lepisteslerin üremesi
İyi beslenen lepistesler oldukça kolay şekilde ürerler. Bu açıdan özellikle acemi akvaryumcuların öncelikli tercihidirler.
Lepistesler, yavrularını yiyebilirler. Bu nedenle doğum için akvaryum içinde yüzebilen ve içine su alabilen, ızgaralı, yavruluk olarak tabir edilen kutucuklara konurlar. Ancak bu, balığın stres yapmasına neden olarak ölü doğuma sebebiyet verebilir. Sağlıklı doğum için tavsiye edilen yöntem; bolca bitkilendirilmiş bir akvaryumda (eğer yeterli bulunmuyorsa rafya da konabilir ) anne lepistesin kendi haline bırakılmasıdır. Akvaryum suyunun sıcaklığını 1-2 derece artırmak doğuma yardımcı olabilir. Balığın genetik kalitesine, dayanıklılığına, beslenmesine ve suyun sıcaklığına bağlı olarak 20-40 günlük gebelik döneminden sonra yavrular canlı olarak doğar. Dişi doğumdan sonra da iyi beslenmelidir, eğer mümkünse canlı yem kullanılmalıdır.
Lepistes yavrulukta ne kadar kalmalı? Yeni doğduklarında oldukça küçük boyutta olan lepistes yavruları, yetişkin balıkların ağzına sığmayacak, yutamayacakları büyüklüğe erişmeden onlarla bir araya konmamalıdırlar.
Lepistes yavruları doğumdan 3 ay sonra üreyecek hale gelirler, renkleri iyice ortaya çıkar. renklenirler. 6 aylıktan itibaren çiftleştirilebilirler.
Lepistesleri 1,5 aylıkken cinsiyetlerine göre ayırmak hem balığın gelişimini tamamlaması, hem de nispeten uzun ömürlü olmaları için faydalıdır. Erkek lepisteslerin sürekli çiftleşme isteğinde olması dişi balıkların hızlı şekilde yıpranmasına neden olabilir. Bu nedenle aynı akvaryuma konacak dişi lepisteslerin sayısı, erkek lepisteslerin sayısının en az iki katı olmalıdır.
2- Plati
Plati, doğal yaşam alanı Orta Amerika olan, yaklaşık 4 ila 6 cm boylarında, sakin bir balık türüdür. Fazla hareket etmeyen, kavga çıkarmayan plati, kendi gibi küçük balıkların yaşadığı karma bir akvaryumda rahatlıkla beslenebilir. Akvaryumculuğa yeni başlayanlar için ideal bir balık çeşididir.
Üretimi oldukça kolaydır. Plati en az 10, en çok 60 kadar yavru doğurabilir. Maksimum yavru sayısı için platinin yetişkin boya ulaşması gerekir. Doğan yavruların çoğunun hayatta kalabilmesi için doğum sırasında yavruluk kullanmak yerine anne platiyi, içinde bol bitki bulunan ayrı bir akvaryumda tutmak daha iyi olacaktır. Aksi takdirde yavrulardan birçoğu doğduktan hemen sonra anne tarafından yenebilir. Yavruların içgüdüsel olarak bitkilerin arasına saklanması korunmalarını sağlayacaktır. Yavru platiler, doğduktan yaklaşık olarak 3 ila 4 ay sorun erişkin hale gelir.
3- Japon Balığı
Japon balığı, akvaryumu olsun olmasın hemen herkesin bildiği bir balık türüdür. Su yüzeyinden hava emen bu balık, oldukça dayanıklıdır. Su filtresi ya da ısıtıcı olmadan da akvaryumda yaşayabilir. Ancak su filtresi kullanılmadığı durumda, suyun düzenli şekilde kısmen değiştirilerek temizlenmesi gerekir. Japon balıkları, aynı akvaryumda yaşayan diğer küçük balıkları yemeye oldukça eğilimlidir. Buna dikkat edilmeli, akvaryumda yavrular varsa, akvaryum bitkileri ve gözenekli taşlar kullanılarak yavruların saklanabilecekleri alanlar yaratılmalıdır.
4- Kavgacı Siyam Balığı ( Betta Splendens )
Kavgacı siyam balığı, Betta cinsine ait bir balık türüdür, adından da anlaşıldığı üzere kavgacıdır ancak türün sadece erkekleri bu özelliği taşır. Her ne kadar kendi aralarında baskınlık belirlemek için dişiler de gövde gösterileri yapsa da, genellikle kavgalar çok şiddetli olmaz.
Yaygın olarak akvaryumlarda yetiştirilirler. Aynı akvaryum iki erkek konursa ölümüne kavga ederler. Kavgacı siyam balığı, halk ağzında kısaca Beta olarak da anılır.
Anavatanı Tayland olan bu beta, en eski akvaryum balıklarından biridir. Kavgacı siyam balığının doğal yaşam alanı sığ ve durgun sulardır. Bettalar, sıcak ve yumuşak suları severler. Betalar için uygun su sıcaklığı 22-28 derece arasıdır. Az oksijenli sularda yaşama becerisine sahip olmasını sağlayan solungaçlarına bağlı olarak gelişen labirent organıdır. Bu organ sayesinde su dışından aldığı havayı solungaçlarında kullanabilen beta ufak su birikintilerinde bile uzun zaman hayatta kalabilmektedir. Bu özelliklerinden dolayı küçük alanlarda rahatça sorunsuz şekilde yaşayacakları düşünülse de betalar da tüm diğer balıklar gibi kendilerine ait yeterli büyüklükte alanları olmasını isterler. Bettanın sağlıklı yaşam alanı minimum 30cm x 30cm ebatlarında 30 litrelik hacimde bir akvaryum olmalıdır. Ayrıca akvaryumda, salınım yapmayan bir taban kumu ve akvaryum bitkilerinin bulunması balığın stres yapmadan huzurlu bir yaşam sürmesine olanak sağlayacaktır.
Beslenmeleri etçildir. Doğal yaşam alanlarında en çok sivrisinek larvası, bunun yanında kurtçuk ve su piresi gibi canlılar tüketerek yaşamlarını sürdürürler. Yosun ve yenilebilen diğer su bitkileri ilgilerini çekmez. Ayrıca çekilmiş, ufalanmış et ile de beslenirler.
Bettaların yaşam süresi genellikle 2-3 yıl, nadiren de 4-5 yıl olabilir. 6 aydan itibaren yetişkinliğe erişirler. Erişkin bettaların boyu 5 – 6 cm civarındadır. Ancak dev betta adı verilenleri 12 cm boya ulaşabilir.
Bettalarda dişiler erkeklere oranla daha küçük ve narin olurlar. Kuyruk ve yüzgeçleri küçük olur.
Bettalar diğer pek çok labirentli balık gibi baloncuklardan yuva kurarak ürerler.
Lepistesler çok bilinen ve hızlı üreyen bir tür olmasına rağmen su koşullarındaki değişimlerden oldukça kolay şekilde etkilenebiliyorlar. Bu nedenle lepisteslerin bakımı kolay akvaryum balıkları içinde sayılması yanlış değil ama bu tür acemi hobiciler için uygun değil.
Bakımı ötekiler kadar kolay olan ciklet balığı da bunlardan sayılabilir. Japonlara ve lepisteslere göre daha agresif olan bu tür de bu listeye eklenmeli diye düşünüyorum. Bakımı kolay ve izlemesi oldukça keyifli olan ciklet balıklarının yanına vatoz da konabilir.